Jak przygotować się do badań krwi?

Pobranie krwi dla wielu z nas jest rutynowym elementem dbania o zdrowie. U niektórych może jednak wiązać się z lekkim dyskomfortem. Jak powinno wyglądać przygotowanie do badań krwi? To nie tylko bycie na czczo, ale również wdrożenie odpowiednich zachowań już w dniu poprzedzającym wizytę w laboratorium. Zaniechanie tych kroków może sprawić, że parametry będą sztucznie podwyższone lub zaniżone, co z kolei prowadzi do niepotrzebnego stresu, błędnej diagnozy lub konieczności ponownego kłucia.

Z tego artykułu dowiesz się:

• Nieprawidłowe przygotowanie do badań krwi może prowadzić do zafałszowanych wyników i konieczności ich powtórzenia.
• Kluczowe jest bycie na czczo oraz unikanie alkoholu, intensywnego wysiłku i ciężkostrawnych posiłków przed badaniem.
• Na wiarygodność wyników wpływają także nawodnienie, pora dnia oraz przyjmowane leki i suplementy.

Przygotowanie do pobrania krwi krok po kroku

Jeśli planujesz wizytę w laboratorium, zacznij o niej myśleć już dzień wcześniej. Standardowe przygotowanie do badań krwi opiera się na kilku prostych zasadach.

Dzień przed badaniem postaw na spokój. Odpuść sobie intensywny trening na siłowni czy bieganie. Zadbaj również o dietę: zjedz lekką kolację, unikając tłustych i smażonych potraw, które mogą wpłynąć na lipidogram czy poziom glukozy. Postaraj się dobrze wyspać. Silne zmęczenie to stres dla organizmu, co potrafi odbić się na gospodarce hormonalnej.

Rano, tuż przed wizytą, zrezygnuj z palenia papierosów. Nikotyna to silny stymulant, który może zmienić niektóre parametry krwi. Do gabinetu nie wchodź prosto z marszu. Usiądź na korytarzu na 10–15 minut. Krótki odpoczynek pozwoli uspokoić tętno i ciśnienie przed samym pobraniem oraz ukoić stres.

Czego nie wolno przed badaniem krwi?

Czego – oprócz palenia papierosów – unikać przed badaniami krwi? Przede wszystkim alkoholu – i to na co najmniej 48 godzin przed pobraniem. Nie tylko obciąża wątrobę (co może być widoczne w próbach wątrobowych), ale rozregulowuje również poziom cukru we krwi.

Kolejna kwestia to jedzenie. Wiemy już, że dzień przed wizytą warto unikać tłustych i ciężkostrawnych potraw. Warto również pamiętać, że do zdecydowanej większości badań powinniśmy być na czczo. Co to oznacza w praktyce? Do laboratorium powinniśmy przyjść po około 12-godzinnej przerwie od ostatniego posiłku. W tym czasie nie wolno też żuć gumy (może pobudzać wydzielanie enzymów) ani pić soków czy kolorowych napojów.

Wyjątek stanowią małe dzieci – w ich przypadku ograniczenia nie są tak restrykcyjne. U niemowląt dąży się do zachowania ok. godzinnej przerwy, u maluchów poniżej 3. roku życia odstęp między posiłkiem a pobraniem krwi powinien wynosić minimum 3 godziny.

Czy wolno się napić wody przed pobraniem krwi?

To jedno z najczęstszych pytań w punktach pobrań. Odpowiedź brzmi: tak, wręcz jest to wskazane! Szklanka czystej, niegazowanej wody wypita rano to świetny pomysł. Pomaga „rozrzedzić” krew, dzięki czemu pobranie w praktyce staje się znacznie prostsze – krew sprawniej spływa do probówki, a personelowi medycznemu łatwiej jest odnaleźć żyłę.

Ważne jednak, by była to wyłącznie czysta woda, bez słodzików, miodu czy soków. Kawa (nawet czarna i bez cukru) oraz herbata są przeciwwskazane – zawierają teinę i kofeinę, które mogą wpływać na wyniki.

O jakiej porze dnia robić badania?

Większość rutynowych testów najlepiej wykonywać rano, optymalnie między godziną 7:00 a 9:00. Dla wielu parametrów to właśnie poranne wartości są punktem odniesienia dla norm medycznych.

• Badania wymagające porannego pobrania: do tej grupy należą parametry, których poziom naturalnie osiąga szczyt o świcie, takie jak kortyzol czy żelazo.
• Badania niezależne od godziny: istnieją oznaczenia, na które pora dnia nie ma większego wpływu. Należą do nich między innymi anty-TPO, anty-TG czy oznaczenie grupy krwi.

Sprawdź popularne kategorie

Co z lekami i suplementami?

Substancje, które przyjmujemy „dla zdrowia”, potrafią mocno namieszać w wynikach laboratoryjnych. Suplementy diety najlepiej odstawić przynajmniej dzień przed badaniem. Ich składniki aktywne (witaminy, minerały czy ekstrakty roślinne) mogą zakłócać reakcje chemiczne zachodzące w analizatorach. Klasycznym przykładem jest biotyna (witamina B7), która potrafi zafałszować wyniki badań oceniających pracę tarczycy (w przypadku suplementowania dużych jej dawek preparat warto odstawić kilka dni przed badaniami). Z kolei przyjęcie magnezu czy wapnia tuż przed badaniem ich poziomu pokaże głównie to, co właśnie wchłonęło się z tabletki, a nie faktyczne zasoby organizmu.

W przypadku leków przyjmowanych na stałe warto skonsultować się z lekarzem. Standardowo zaleca się przyjęcie codziennej dawki leków dopiero po pobraniu krwi. Od tej zasady bywają jednak wyjątki – niektóre leki muszą być przyjmowane o bardzo rygorystycznych porach, a w przypadku monitorowania stężenia konkretnego leku we krwi, lekarz może wyznaczyć zupełnie inny schemat postępowania.

Jak wygląda pobranie krwi?

Jeśli boisz się igły, wiedza o tym, jak wygląda pobieranie krwi, może Cię nieco uspokoić. Całość trwa zazwyczaj mniej niż minutę i odbywa się w sterylnych warunkach. Pielęgniarka zakłada na ramię stazę (opaskę uciskową), by uwidocznić żyły, i dezynfekuje skórę.

Obecnie stosuje się systemy próżniowe – krew sama trafia do odpowiednich probówek, co jest bezpieczne i bardzo skraca czas badania. Po wszystkim miejsce wkłucia należy mocno uciskać przez około 5 minut i nie zginać ręki w łokciu. To najprostszy sposób, by uniknąć siniaka czy nieestetycznego krwiaka.

Podsumowanie

Do badań laboratoryjnych warto się odpowiednio przygotować, aby mieć pewność, że uzyskane parametry będą wiarygodne. Najważniejsze zasady to bycie na czczo w dniu pobrania oraz unikanie nadmiernego wysiłku fizycznego, tłustych dań i używek w dobie poprzedzającej wizytę w punkcie pobrań. Równie istotne jest odstawienie suplementów diety dzień wcześniej oraz wcześniejsza konsultacja z lekarzem w sprawie leków przyjmowanych na stałe.

Źródła:

1. Lippi G, von Meyer A, Cadamuro J, Simundic AM. Blood sample quality. Diagnosis (Berl). 2019 Mar 26;6(1):25–31. doi: 10.1515/dx-2018-0018. PMID: 29794250.
2. Simundic AM, Bölenius K, Cadamuro J, Church S, Cornes MP et al. Joint EFLM-COLABIOCLI Recommendation for venous blood sampling. Clin Chem Lab Med. 2018 Nov 27;56(12):2015–2038. doi: 10.1515/cclm-2018-0602. PMID: 30004902.
3. Li D, Radulescu A, Shrestha RT, Root M, Karger AB, Killeen AA, Hodges JS, Fan SL, Ferguson A, Garg U, Sokoll LJ, Burmeister LA. Association of Biotin Ingestion With Performance of Hormone and Nonhormone Assays in Healthy Adults. JAMA. 2017 Sep 26;318(12):1150–1160. doi: 10.1001/jama.2017.13705. PMID: 28973622; PMCID: PMC5818818.