Alergia w ciąży – objawy i leczenie. Jak sobie z nią radzić?

Obecnie, ze względu na dużą częstość występowania, choroby alergiczne zostały uznane za jedną z chorób cywilizacyjnych XXI w. Szacuje się, że cierpi na nie nawet co czwarta kobieta w wieku rozrodczym. Każda z nich może potencjalnie zajść w ciążę. Co ważne, objawy alergii mogą również po raz pierwszy pojawić się dopiero w tym stanie. Wykazano, że astma, a także inne choroby alergiczne mogą mieć wpływ na przebieg ciąży, jak również i ona może modyfikować ich przebieg. Sprawdź, co warto wiedzieć na ten temat.

Czy alergia jest groźna w ciąży?

Łagodne alergie zwykle nie stanowią zagrożenia dla przyszłej mamy ani dziecka, choć mogą być uciążliwe w zależności od ich rodzaju. Zmiany skórne, alergiczne zapalenie spojówek czy katar sienny to najczęściej łagodne i okresowe dolegliwości związane z pyleniem roślin. Należy jednak pamiętać, że istnieją rodzaje alergii wymagające szczególnej uwagi, takie jak anafilaksja czy astma alergiczna, w której podłoże alergiczne odgrywa istotną rolę.

Alergia w ciąży - objawy  

Alergia to nadmierna, nieadekwatna reakcja układu immunologicznego występująca u osób predysponowanych po kontakcie z alergenem - cząsteczką białkową wchodzącą w skład komórek roślin, zwierząt, leków lub innych substancji chemicznych. U osób zdrowych kontakt z alergenem nie prowadzi do pojawienia się oznak uczulenia. Alergia nierzadko dotyka również kobiety w ciąży. Większość z nich cierpiała na nią jeszcze przed zajściem w ciążę. Jednak nierzadko, ze względu na zachodzące zmiany hormonalne, które wpływają na działanie układu odpornościowego, alergia pojawia się po raz pierwszy właśnie w ciąży. Może ona wystąpić pod różnymi postaciami: jako alergia pokarmowa, wziewna lub kontaktowa.

Poszczególne rodzaje alergii mogą objawiać się w następujący sposób:

• Alergia na pyłki lub wziewna w ciąży - wodnisty katar, świąd nosa, łzawienie oczu - co może sugerować alergiczny nieżyt nosa połączony z alergicznym zapaleniem spojówek, jedną z najczęstszych manifestacji m.in. alergii na trawy,
• Astma oskrzelowa w ciąży - duszność, świszczący oddech, skurcz oskrzeli,
• Alergia pokarmowa w ciąży - nudności po jedzeniu, nierzadko również wymioty, ból brzucha, biegunka - symptomy mogące wystąpić w przebiegu alergii pokarmowej, jednak bardzo łatwo pomylić je z pierwszymi objawami ciąży,

• Alergia skórna w ciąży - najczęściej objawia się wysypką, pokrzywką na ciele, nasilonym świądem skóry, niekiedy obrzękiem naczynioruchowym, a zmianom tym może towarzyszyć atopowe zapalenie skóry. U części kobiet odnotowuje się tzw. alergię na słońce w ciąży – jeden z rodzajów fotodermatoz.

Do nietypowych objawów alergii należą problemy z zasypianiem związane z upośledzoną drożnością przewodów nosowych, ból głowy, swędzenie uszu, uczucie ogólnego osłabienia i rozbicia. Warto wiedzieć, że objawy alergii w ciąży mogą być również widoczne na błonie śluzowej, jak w przypadku obrzęku naczynioruchowego.

Nagła alergia w ciąży - objawy

Jedną ze szczególnie niebezpiecznych manifestacji alergii jest rozwijający się w ciągu kilku minut od kontaktu z alergenem (np. jadem owadów) wstrząs anafilaktyczny. Do jego głównych objawów należy nagły spadek ciśnienia tętniczego krwi na skutek rozszerzenia naczyń krwionośnych przez związki chemiczne, w głównej mierze histaminę, wydzielaną w dużej ilości przez komórki układu odpornościowego. Mogą mu towarzyszyć inne, wymienione powyżej symptomy alergii, szczególnie ze strony układu oddechowego i skóry, dodatkowo przewodu pokarmowego. Jeśli dojdzie do rozwoju wstrząsu anafilaktycznego, który stanowi zagrożenie życia zarówno dla matki, jak i dla płodu, konieczne jest jak najszybsze podanie adrenaliny.

Sprawdź popularne kategorie

Co na alergię w ciąży można przyjmować? Jak złagodzić jej objawy?

Leki na alergię o działaniu przeciwhistaminowym, to obok ograniczenia kontaktu z alergenem podstawowy sposób niwelacji objawów alergii. 

• Choć zaleca się, by w czasie ciąży korzystać z leczenia farmakologicznego tylko wtedy, gdy jest ono konieczne; w przypadku objawów alergii nierzadko okazuje się ono niezbędne.  
• U kobiet ciężarnych ze względów etycznych nie przeprowadza się żadnych badań dotyczących bezpieczeństwa stosowania leków. Dane dotyczące potencjalnego wpływu substancji farmakologicznych na zarodek, a później płód pochodzą z obserwacji stanu zdrowia dzieci urodzonych przez kobiety, które nieświadomie, np. na początku ciąży zażywały dany lek. Wynika z nich, że większość preparatów powszechnie stosowanych w leczeniu astmy oraz innych postaci alergii nie wykazuje szczególnych działań niepożądanych u kobiet w ciąży. 
• Zgodnie z kwalifikacją FDA (Amerykańskiej Agencji Żywności i Leków) za preferowane leki przeciwhistaminowe u kobiet w ciąży (kategoria B) uznaje się cetyryzynę, lewocetyryzynę, loratadynę, klemastynę, cyproheptadynę oraz difenhydraminę. 
• Leki przeciwhistaminowe zawierające jako substancję czynną antazolinę, desloratadynę, feksofenadynę, hydroksyzynę, prometazynę i ketotifen (kategoria C wg FDA) mogą być stosowane tylko wtedy, gdy korzyści z leczenia nimi przewyższają ewentualne ryzyko dla płodu. 
• Natomiast ze względu na zbyt małą liczbę danych dotyczących stosowania nowych leków przeciwhistaminowych - bilastyny oraz rupatadyny, kobiety w ciąży nie powinny po nie sięgać.

Pamiętaj! Leczenie alergii w ciąży zawsze należy skonsultować z lekarzem prowadzącym ciążę. Dowiedz się więcej nt. leków bezpiecznych w ciąży i innych klasyfikacji bezpieczeństwa leków w tym okresie!

Domowe sposoby na alergię w ciąży

Podstawowym elementem leczenia alergii, również w czasie ciąży jest unikanie kontaktu z alergenem jak w przypadku alergii pokarmowych, np.:

• alergii na nabiał,
• alergii na truskawki.

Wiąże się to z rezygnacją ze wszystkich produktów spożywczych, które go zawierają wymienione składniki. 

Jednak nie zawsze możliwa jest całkowita eliminacja alergenu z naszego otoczenia. Przykład stanowi  alergia wziewna na pyłki roślin. Wówczas zaleca się, by w miarę możliwości jak najbardziej ograniczyć tę ekspozycję m.in. poprzez unikanie długich spacerów w ciepłe, słoneczne dni, kiedy stężenie pyłków w powietrzu jest wysokie.Pomocne mogą okazać się maski przeciwsmogowe, które zależnie od zastosowanych filtrów, mogą ograniczyć ekspozycję na wziewne alergeny. Wskazane jest również, by kobiety cierpiące na sezonowy katar sienny lub mające zaostrzenia astmy w okresie pylenia roślin w miarę możliwości planowały zajście w ciążę po jego zakończeniu.

Jak naturalnie leczyć alergię w ciąży? Do domowych sposobów walki z alergią należą:

• Dokładne mycie rąk, twarzy oraz włosów po powrocie do domu, pozwala to na pozbycie się alergenów osadzonych na skórze,
• W przypadku alergii wziewnej płukanie przewodów nosowych roztworem soli fizjologicznej lub wodą morską bez konserwantów, a także stosowanie inhalacji, które nawilżają drogi oddechowe.

Substancje zawarte w tym preparacie mogą wywołać przedwczesne skurcze macicy, co może skutkować poronieniem lub porodem przedwczesnym. W przypadku miejscowych zmian na skórze pomocne mogą okazać się kompresy żelowe, które schłodzą skórę, redukują świąd, zaczerwienienie i obrzęk.

Czy alergia w ciąży szkodzi dziecku?

Niektóre rodzaje alergii mogą być niebezpieczne dla płodu. Należy do nich w szczególności źle kontrolowana astma oraz wstrząs anafilaktyczny. Wykazano, że dzieci kobiet chorujących na astmę częściej rodzą się przedwcześnie, ze zbyt małą masą ciała w stosunku do wieku ciążowego, są narażone na częstsze występowanie wad rozwojowych oraz osiągają niższą punktację w skali Apgar. Rokowanie jest szczególnie niekorzystne, gdy w czasie ciąży doszło do licznych zaostrzeń astmy. Mniej niebezpieczne dla rozwoju płodu są inne, mniej nasilone manifestacje alergii - katar sienny, alergiczne zapalenie spojówek, czy atopowe zapalenie skóry. Jednak, ze względu na dyskomfort, jaki powodują u kobiety, również one powinny być leczone.

Czy alergia matki przechodzi na dziecko?

Alergia matki nie przechodzi bezpośrednio na dziecko, jednak może ono odziedziczyć skłonność do reakcji alergicznych (mających podłoże genetyczne), choć niekoniecznie na te same alergeny. Ryzyko zwiększa się w środowisku bogatym w alergeny, ale karmienie piersią może je obniżyć, wspierając rozwój układu odpornościowego dziecka. Ważną rolę odgrywa także zdrowy styl życia przyszłej mamy.

Jak sobie radzić z alergią w ciąży? Podsumowanie

Alergia w ciąży może występować pod różnymi postaciami - jako alergia pokarmowa, wziewna czy kontaktowa. Najczęściej objawy nadwrażliwości na dany alergen pojawiają się u kobiet, które w przeszłości miały już symptomy uczuleniowe. Jednak do rzadkości nie należy również sytuacja, gdy alergia po raz pierwszy rozwija się w czasie ciąży.

Bibliografia:

• Rogala, Barbara; Jarząb, Jerzy; Bożek, Andrzej; Glück, Joanna. Alergie a ciąża. Red. . Warszawa: PZWL Wydawnictwo Lekarskie, 2018, 85 s. ISBN 978-83-200-5566-5
• Pfaller, B. et al. (2021) ‘Management of allergic diseases in pregnancy’, Allergy, 77(3), pp. 798–811. doi:10.1111/all.15063. 
• Pali-Schöll I, Motala C, Jensen-Jarolim E. Asthma and allergic diseases in pregnancy a review. World Allergy Organ J. 2009 Mar;2(3):26-36. doi: 10.1186/1939-4551-2-3-26. PMID: 21151812; PMCID: PMC2999828.

Źródła:

1. G.H. Bręborowicz, Położnictwo i Ginekologia, Tom 1, PZWL Warszawa 2020
2. A. J. Sybilski, Ciąża a choroby alergiczne, https://www.researchgate.net/profile/Adam-Sybilski/publication/303662426_Ciaza_a_choroby_alergiczne/links/574bd9a208ae2e0dd301ac6e/Ciaza-a-choroby-alergiczne.pdf, [dostęp 12.02.2023]
3. K. Korzeniowska i wsp., Leki przeciwhistaminowe w ciąży, http://www.akademiamedycyny.pl/wp-content/uploads/2016/05/201301_Farmacja_004.pdf, [dostęp 12.02.2023]