Mykoplazma: objawy u dzieci i dorosłych, diagnostyka i leczenie

Mykoplazma to określenie na chorobotwórcze bakterie z rodzaju Mycoplasma i Ureaplasma. Są one dość powszechne i powodują zakażenia u ludzi, obejmujące najczęściej drogi oddechowe i układ moczowo-płciowy.

Z tego artykułu dowiesz się:

• czym są mykoplazmy i które narządy najczęściej atakują,
• kto jest narażony na zachorowanie,
• czy mykoplazma jest groźna,
• jakie powikłania może powodować nieleczone zakażenie.

Co to jest mykoplazma?

Mykoplazmy (bakterie z rodzaju Mycoplasma i Ureaplasma) mają kilka unikatowych cech, które wyróżniają je od innych bakterii:

• brak ściany komórkowej – dzięki temu są naturalnie oporne na niektóre antybiotyki, np. penicyliny.
• niewielki rozmiar – są tak małe, że mogą być niewidoczne w mikroskopie świetlnym lub nie do odróżnienia od artefaktów.
• wymagające warunki, jeśli chodzi o hodowlę laboratoryjną.

Droga zakażenia mykoplazmą oraz objawy chorobotwórcze zależą od gatunku bakterii. 

W poniższej tabeli zebrano klinicznie najważniejsze gatunki mykoplazm oraz miejsce w organizmie, które atakują. Najpowszechniejszą mykoplazmą jest Mycoplasma pneumoniae.

Jak dochodzi do zakażenia mykoplazmą?

To, jaka jest droga transmisji bakterii, zależy od gatunku drobnoustroju odpowiadającego za infekcję.

• M. pneumoniae – droga zakażenia kropelkowa. Bakterie rozprzestrzeniają się poprzez drobne kropelki, które unoszą się w powietrzu po kichaniu, kaszlu, a czasem także mówieniu. Zakażeniu sprzyja bliski kontakt z osobą chorą, np. w domu lub w szkole.
• M. genitalium – droga zakażenia poprzez kontakty seksualne (seks waginalny, oralny, analny).
• M. hominis, Ureaplasma urealyticum – droga zakażenia poprzez kontakty seksualne. Możliwa także poprzez kontakt pośredni (np. przez używanie wspólnych przedmiotów higieny osobistej) lub z matki na dziecko w trakcie ciąży lub porodu.

Pierwsze objawy zakażenia M. pneumoniae pojawiają się po ok. 2-3 tygodniach od kontaktu z chorym. Objawy zakażenia mykoplazmami genitalnymi (M. genitalium, M. hominis, U. urealyticum) pojawiają się po upływie 4-14 dni od kontaktu z zakażonym partnerem seksualnym.

Objawy mykoplazmy u dzieci i dorosłych

W tej sekcji omówimy najczęstsze objawy związane z zakażeniem mykoplazmą.

Objawy ze strony układu oddechowego

Zakażenie bakterią M. pneumoniae prowadzi do zakażenia dolnych i górnych dróg oddechowych. Wśród objawów ze strony układu oddechowego dominują:

• przewlekły i męczący kaszel, zwykle suchy kaszel, utrzymujący się tygodniami,
• ból gardła,
• katar,
• objawy zapalenia zatok,
• dyskomfort lub ból w klatce piersiowej,
• uczucie duszności.

Dolegliwości zwykle mają umiarkowane nasilenie. Towarzyszą im objawy ogólne, takie jak stan podgorączkowy lub niewielka gorączka, zimne dreszcze, zmęczenie, osłabienie i ból głowy.

Dla zapalenia płuc wywołanego przez mykoplazmy charakterystyczny jest dość dobry stan ogólny. Nazywa się je atypowym zapaleniem płuc. W nomenklaturze angielskiej występuje także określenie „walking pneumonia”, czyli „chodzące zapalenie płuc”.

Objawy ze strony dróg moczowo-płciowych

Mykoplazmy genitalne mogą wywoływać zarówno bezobjawowe jak i objawowe zakażenia.

Objawy obejmują:

• ból podbrzusza,
• ból podczas oddawania moczu zlokalizowany w dalszym odcinku cewki moczowej,
• zaczerwienienie ujścia cewki moczowej,
• świąd, pieczenie podczas oddawania moczu,
• częstomocz, parcia naglące,
• wyciek z cewki moczowej – ropny, może być podbarwiony krwią,
• u kobiet – zwiększona wydzielina z pochwy (upławy) oraz w przypadku zapalenia szyjki macicy – śluzowo-ropna wydzielina,
• u mężczyzn – ból i obrzęk jąder.

Objawy skórne

W rzadkich przypadkach zakażenia mykoplazmą mogą dawać wykwity na skórze i błonach śluzowych. Przyjmują postać pokrzywki i rumienia wielopostaciowego, ale także groźnego dla zdrowia i życia zespołu Stevensa-Johnsona i toksycznej nekrolizy naskórka.

Objawy neurologiczne

Objawy neurologiczne nie występują rutynowo przy zakażeniach mykoplazmą, ale świadczą o powikłaniach choroby. Objawami tych stanów są m.in. ból głowy, światłowstręt, sztywność karku, zaburzenia świadomości i przytomności oraz postępujące niedowłady.

Diagnostyka zakażenia mykoplazmą

Standardowe metody identyfikacji bakterii, takie jak badanie mikroskopowe oraz hodowla, nie mają żadnej wartości diagnostycznej.

Najczulszym badaniem wykrywającym mykoplazmę są testy PCR, które wykrywają materiał genetyczny bakterii. Materiałem do badania jest wymaz z nosogardła i popłuczyny okrzelowo-płucne w przypadku M. pneumoniae oraz wymaz z cewki, szyjki macicy, pochwy i pierwsza poranna porcja moczu w przypadku mykoplazm genitalnych.

Powszechnie stosowaną metodą wykrywania zakażenia M. pneumoniae są badania serologiczne polegające na oznaczaniu przeciwciał klas IgM i IgG. Dla potwierdzenia zakażenia konieczne jest wykazanie wzrostu miana przeciwciał, co wymaga ich oznaczenia w dwóch próbkach krwi – na początku zakażenia, a następnie po 3-4 tygodniach.

Leczenie mykoplazmy i rekonwalescencja

Potwierdzone zakażenie mykoplazmą wymaga leczenia przyczynowego – antybiotykoterapii. W leczeniu zakażeń u dzieci stosowane są makrolidy, a u dorosłych także tetracykliny i fluorochinolony. W przypadku zapalenia płuc antybiotykoterapia trwa 10-14 dni, a w przypadku zakażeń dróg moczowo-płciowych – zwykle 5-7 dni. Ważne jest, żeby nie przerywać terapii po poprawie samopoczucia. Należy leczyć partnerów seksualnych.

Znaczenie ma także leczenie objawowe, zwłaszcza w przypadku zakażenia M. pneumoniae. Obejmuje ono stosowanie leków przeciwbólowych, przeciwgorączkowych i przeciwkaszlowych.

Rekonwalescencja po zakażeniu M. pneumoniae może trwać przez kilka tygodni. Po zakończeniu antybiotykoterapii może nadal utrzymywać się suchy kaszel i osłabienie. Po przeleczeniu zakażenia mykoplazmami genitalnymi jeszcze przez kilka dni może utrzymywać się pieczenie i świąd w okolicy cewki moczowej i pochwy. 

Sprawdź popularne kategorie

Zakażenie mykoplazmą – powikłania

Zakażenie mykoplazmą mogą mieć nietypowy przebieg i prowadzić do wielu zróżnicowanych powikłań – groźnych dla zdrowia i życia.

Powikłania zakażenia M. pneumoniae to m.in.:

• zakażenie ośrodkowego układu nerwowego,
• splątanie,
• ostra psychoza,
• zespół Guillaina-Barrégo,
• powikłania dermatologiczne,
• zapalenie stawów, kości i szpiku kostnego,
• zapalenie osierdzia, mięśnia sercowego, wsierdzia,
• niedokrwistość hemolityczna.

Powikłania zakażenia mykoplazmami urogenitalnymi:

• powikłania ciąży (poród przedwczesny, niska masa urodzeniowa noworodków, choroby oskrzelowo-płucne u wcześniaków),
• poronienia,
• niepłodność męska i żeńska.

Podsumowanie

Zakażenia mykoplazmami obejmują przede wszystkim drogi oddechowe oraz układ moczowo-płciowy. Ze względu na charakterystyczne cechy tych bakterii standardowa diagnostyka laboratoryjna jest utrudniona. Stąd ważne, żeby podczas wizyty u lekarza podawać wszelkie objawy – nawet, jeśli wydają się one nieistotne lub są krępujące. Każde zapalenie oskrzeli czy infekcje intymne, jeśli nie jest odpowiednio leczone, może prowadzić do groźnych powikłań.

Źródła:

1. Rejestr Produktów Leczniczych, https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/rpl/search/public [dostęp: 29.11.2025 r.]
2. Abdulhadi B., Kiel J., Mycoplasma Pneumonia, StatPearls Publishing LLC, 2025
3. Cianciara J., Juszczyk J., Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Czelej Sp. z. o.o., Lublin, 2007
4. Murray P.R., Pfaller M.A., Rosenthal K.S., Medical Microbiology, Elsevier Inc., 2016
5. Drabczyk R., Duława J., Zapalenie cewki moczowej, https://www.mp.pl/interna/chapter/B16.II.14.8.11. [dostęp: 29.11.2025 r.]