Najskuteczniejsze zioła na zaparcia – jak zwalczać nieprzyjemne dolegliwości trawienne?

Zaparcia to nieprzyjemna dolegliwość, która wynika m.in. ze złych nawyków żywieniowych, niskiej podaży błonnika, niewystarczającego nawodnienia lub chorób. Na szczęście można ją zwalczać naturalnymi sposobami, przy użyciu roślin leczniczych. Jakie zioła na zaparcia są najskuteczniejsze?

Zaparcia – krótka charakterystyka dolegliwości

Najczęstszą przyczyną zaparć jest niewłaściwe żywienie. Wpływają na to złe nawyki żywieniowe, np. przejadanie się czy jedzenie w pośpiechu. Duże znaczenie ma również dieta – spożywanie żywności przetworzonej, ciężkostrawnej, nadmierna ilość tłuszczów, a mała podaż błonnika. Ponadto podłożem problemu mogą być schorzenia takie jak niedoczynność tarczycy, cukrzyca, zespół jelita drażliwego. Do występowania zaparć przyczyniają się niektóre leki (m.in. obniżające ciśnienie) oraz stres.

Zaparciom często towarzyszy uczucie pełności w jelitach i wzdęcia. Mogą pojawić się mdłości i odbijanie. W takich przypadkach warto wprowadzić zmiany w diecie i zastosować skuteczne zioła na zaparcia, które nie tylko osłabiają nieprzyjemne dolegliwości, ale pomagają także pozbyć się nadmiaru gazów z jelit i przywracają równowagę organizmowi. Na jakie gatunki warto zwrócić uwagę?

Poznaj również skuteczne zioła na niestrawność.

Zioła na zaparcia dla dorosłych – jakie gatunki roślin usprawnią pracę układu pokarmowego?

Zioła na zaparcia mają wszechstronne działanie – ich przyjmowanie może wpłynąć nie tylko na uregulowanie problemów trawiennych, ale również wspomoże m.in. odporność, pracę serca czy zmniejszy poziom złego cholesterolu, w zależności od konkretnego surowca. Na jakie krajowe i egzotyczne gatunki roślin warto zwrócić uwagę?

Krajowe najskuteczniejsze zioła na zaparcia

• Kminek zwyczajny (Carum carvi) – to jedno z najskuteczniejszych ziół łagodzących zaparcia i wzdęcia. Działa rozkurczowo i pobudza trawienie. Surowcem są aromatyczne nasiona. Można stosować je doraźnie w formie naparu lub dodawać do potraw. Kminkiem tradycyjnie przyprawia się pieczywo, ale w rzeczywistości pasuje do wielu innych potraw takich jak: bigos, gołąbki, dania z mięs i jaj. Można spożywać go również w formie mielonej. Kminek można znaleźć m.in. w ziołowych herbatkach.
• Koper włoski, fenkuł (Foeniculum vulgare) – ma podobne zastosowanie co kminek. Najczęściej stosuje się jego owoce lub nasiona. Fenkuł zmniejsza napięcie mięśni gładkich, a więc sprawdza się przy bólach brzucha, zaparciach i wzdęciach. Wzmaga ruchy perystaltyczne jelit, co ułatwia wypróżnianie. Koper włoski najłatwiej suplementować w postaci herbatek do zaparzania.
• Biedrzeniec anyż (Pimpinella anisum) – to przyprawa o specyficznym smaku, często dodawana do wypieków. Jej główną substancją aktywnie czynną jest anetol. Łagodzi skurcze, pomaga zmniejszyć ilość zalegających w jelitach gazów i działa rozkurczająco. Najlepiej parzyć formę mieloną, zalewając pół łyżki surowca szklanką wrzątku.
• Mięta pieprzowa (Mentha piperita) – napary z liści działają wiatropędnie i usprawniają pracę jelit. Dodatkowo miętę stosuje się jako przyprawę poprawiającą aromat napojów. Mięta najczęściej dostępna jest w postaci herbatek, jak herbata ziołowa Dr. Max.
• Kolendra siewna (Coriandrum sativum) – pomaga na skurcze jelit i żołądka, łagodzi niestrawność, wzdęcia i zaparcia. Łyżkę owoców (najlepiej rozdrobnionych) zaparza się wrzątkiem. Kolendra to jednocześnie ceniona przyprawa do mięs.

Codzienną dietę warto wzbogacić o popularne przyprawy „zielone”. Dodaje się je pod koniec przyrządzania posiłków, gdyż przy dłuższej obróbce termicznej tracą część swoich cennych właściwości. Do tej grupy zalicza się m.in. bazylię, majeranek, tymianek, szałwię oraz rozmaryn.

Egzotyczne dobre zioła i przyprawy na zaparcia

Dobrym uzupełnieniem profilaktycznego zwalczania zaparć jest korzystanie z egzotycznych przypraw. Zaleca się m.in. żucie korzenia imbiru (Zingiber) m.in. po spożyciu ciężkostrawnego posiłku. Można go stosować jako przyprawę (najczęściej dotyczy to formy mielonej), a także jako dodatek do herbaty. Wzdęcia łagodzą również inne lubiane rośliny przyprawowe – kardamon (Elettaria cardamomum) oraz cynamon (Cinnamomum). Pomocny przy zaparciach jest również senes oraz aloes. 

Sprawdź wskazówki, jak poprawić trawienie po obfitym posiłku.

Sprawdź popularne kategorie

Zioła na zaparcia w ciąży

Na zaparcia w ciąży kobiety mogą korzystać z różnorodnych ziół, lecz z umiarem (mniejsze dawki, stosowanie doraźnie) i po konsultacji z lekarzem. Zasada ta dotyczy np. kopru włoskiego, który w nadmiarze powoduje skutki uboczne. Bezpieczną rośliną dla kobiet w ciąży jest rumianek pospolity (Matricaria recutita), dostępny np. postaci herbatek. Łagodzi często występujące wzdęcia i działa odkażająco. Inny zalecane zioło to siemię lniane (Linum usitatissimum); można je dodać do potraw, np. jogurtów i kefirów.

Zioła na zaparcia dla dzieci

W przypadku problemów brzuszkowych u dzieci również można zastosować naturalne zioła na zaparcia. Dobrze działa m.in. rumianek, mięta i imbir w postaci herbatek i naparów. Nie zaleca się jednak podawania ziół dzieciom poniżej 5 roku życia. Ich stosowanie najlepiej omówić z pediatrą lub dietetykiem dziecięcym. Warto też upewnić się, że problemem nie są zaparcia nawykowe u dzieci, które wymagają terapii farmakologicznej i behawioralnej. 

Zioła na zaparcia dla osób starszych

Zaparcia u osób starszych to bardzo częsty problem, który wynika ze zmian fizjologicznych zachodzących wraz z wiekiem. Napary z kopru włoskiego i rumianku lub siemienia lnianego mogą pomóc się z nimi uporać. Zioła na zaparcia u osób starszych powinny być jednak skonsultowane z lekarzem, ponieważ mogą wchodzić w interakcje z lekami i obniżać ich działanie lub zwiększać ryzyko wystąpienia skutków ubocznych. 

Jak stosować zioła na zaparcia?

Aby skutecznie walczyć z zaparciami, warto stosować zioła nie tylko doraźnie, ale także profilaktycznie. Wiele z herbatek ziołowych (naparów) ma wszechstronne, dobroczynne dla zdrowia właściwości. Z ziół można korzystać naprzemiennie i codziennie (np. szklanka spożywana po 1/3 na raty). Ponadto wiele poniższych roślin stosuje się jako przyprawy. W szczególności warto z nich skorzystać przy przyrządzaniu dań ciężkostrawnych opartych na bazie warzyw kapustowatych czy strączkowych. Dodatkową opcją jest stosowanie poniższych ziół w formie suplementów (zmielony surowiec, tabletki, pastylki – sprawdź leki na zaparcia).

Sprawdź też, jak powinna wyglądać dieta na zaparcia.

Dobre zioła na zaparcia – podsumowanie

Lista ziół na zaparcia jest na tyle długa, że można z powodzeniem stosować je naprzemiennie i dopasować do własnych preferencji smakowych. Wiele gatunków to powszechne przyprawy, które wchodzą w skład codziennej diety. W przypadku często nawracających dolegliwości warto z nich korzystać w szerszym niż dotychczas zakresie.

Źródła:

1. Senderski M.E.; Prawie wszystko o ziołach; Podkowa Leśna 2007; Wydawca M. E. Senderski.
2. Mazik M.; Zioła w ogrodzie i w domu, Warszawa 2018, Wydawnictwo Egros.
3. Chrapek A.; Dzida K.; Skład chemiczny, warunki uprawy i właściwości lecznicze mięty pieprzowej (Mentha × piperita). 2020; Wybrane zagadnienia z zakresu przemysłu spożywczego oraz zarządzania inżynierii produkcji, Tom 1, WUP, str.: 16-22.
4. Ciołkowski A. Wybrane surowce zielarskie stosowane w terapii zaparć. Lek w Polsce, 2023 https://lekwpolsce.pl/download.php?dokid=6553403a0f219&preview=1 [dostęp: 07.03.2025]