Dieta antyhistaminowa – czego unikać przy nietolerancji histaminy?

Mierzysz się z nietolerancją histaminy? Nie wiesz, jakich produktów unikać, a które są dla Ciebie bezpieczne? Zastanawiasz się, dlaczego po niektórych posiłkach zmagasz się z nasilonymi objawami nietolerancji histaminy? Przygotowaliśmy dla Ciebie kompleksowy poradnik po diecie antyhistaminowej, dzięki któremu łatwiej Ci będzie komponować codzienne posiłki i dbać o komfort życia.

Z tego artykułu dowiesz się:

• czym jest nietolerancja histaminy i jak histamina wpływa na organizm oraz objawy jej nadmiaru,
• na czym polega dieta antyhistaminowa, jakie produkty należy unikać, a które są bezpieczne,
• jak komponować codzienne posiłki, wprowadzać kolejne fazy diety i wspierać organizm suplementacją oraz monitorowaniem tolerancji pokarmowej.

Nietolerancja histaminy – dlaczego dieta jest ważna?

Histamina oddziałuje na organizm poprzez cztery rodzaje receptorów (H1, H2, H3 i H4) obecnych na powierzchni różnych komórek. Każdy z nich uruchamia inne procesy. Histamina odpowiada za świąd i zaczerwienienie podczas reakcji alergicznej.

Od dawna wiadomo, że histamina ma znacznie szerszy zakres zadań: uczestniczy w powstawaniu komórek krwi, wpływa na wydzielanie kwasu żołądkowego, reguluje sen i apetyt oraz pomaga naszemu układowi immunologicznemu walczyć z infekcjami. Pełni w naszym organizmie szereg ważnych funkcji. Kiedy już spełni swoje zadanie musi być szybko zneutralizowana. Jeśli nie jest to możliwe, kumuluje się i może wywoływać wieloukładowe objawy począwszy od bólu głowy, po katar, świąd, pokrzywkę czy przewlekłe zmęczenie oraz bezsenność.

Histaminę dzielimy na:

• endogenną – wytwarzana i magazynowana głównie w komórkach układu odpornościowego (mastocytach i bazofilach), neuronach histaminergicznych oraz komórkach neuroendokrynnych. Uczestniczy w licznych procesach fizjologicznych – takich jak regulacja wydzielania kwasu żołądkowego, przekaźnictwo nerwowe czy rozszerzanie naczyń krwionośnych – oraz w reakcjach zapalnych i immunologicznych,
• egzogenną – pochodzi z zewnątrz organizmu, głównie z pożywienia. Powstaje w wyniku działania bakterii, które przekształcają aminokwas histydynę podczas procesów fermentacji lub w przypadku niewłaściwego przechowywania produktów spożywczych. Jej nadmiar może wywoływać objawy nietolerancji histaminy, zwłaszcza przy obniżonej aktywności enzymu DAO odpowiedzialnego za jej rozkład. 

To właśnie histamina egzogenna odgrywa kluczową rolę przy komponowaniu diety w przypadku nietolerancji histaminy, ponieważ niektóre produkty zawierają jej znacznie więcej niż inne. Dlatego też w nietolerancji histaminy zalecane jest stosowanie diety antyhistaminowej.

Czym jest dieta antyhistaminowa?

Dieta antyhistaminowa jest dietą eliminacyjną. Zalecana jest w celu wyciszenia objawów nietolerancji histaminy oraz ustalenia indywidualnej tolerancji pokarmowej. Zazwyczaj podzielona jest ona na 3 fazy:

• faza 1 – eliminacja (10-14 dni) – wykluczanie z diety produktów wysokohistaminowych oraz tzw. liberatorów,
• faza 2 – reintrodukcja, ocena indywidualnej tolerancji (6-8 tygodni) – wprowadzanie pokarmów wykluczonych,
• faza 3 – stabilizacja – ustalanie diety długoterminowej.

Opracowanie długoterminowej strategii żywieniowej nie powinno z pewnością opierać się na całkowitym wykluczeniu większości produktów. Choć pierwsza faza (faza ścisłej eliminacji) jest dietą, w której stosujemy dość radykalne podejście do produktów zwiększających poziom histaminy w organizmie, to w kolejnych etapach staramy się sukcesywnie zwiększać asortyment produktów, badając jednocześnie tolerancję pacjenta na wyższe stężenia histaminy.

Odbierz bezpłatne próbki DAOPRO – suplementu diety z enzymem DAO!

Dieta antyhistaminowa – jakich produktów unikać?

Jakie produkty nie powinny więc znaleźć się na Twojej liście zakupów?

• sery twarde i dojrzewające
• mięso wędzone, suszone, długodojrzewające
• ryby wędzone, suszone, długodojrzewające
• owoce morza
• cytrusy
• truskawki
• kakao
• szpinak
• kiszonki
• sos sojowy
• orzechy włoskie
• wino, zwłaszcza czerwone
• piwo
• algi i glony
• ocet spirytusowy, winny
• wódka
• szampan
• pomidory, ketchup, sosy pomidorowe

To jednak nie wszystkie produkty z wysoką zawartością histaminy. Zapoznaj się z pełną tabelą produktów dobrze i źle tolerowanych przy nietolerancji histaminy.

Produkty dozwolone przy nietolerancji histaminy

Nabiał

Dobrze tolerowane są świeże produkty nabiałowe, niepodlegające procesom fermentacji, np.: mleko, ser typu mozzarella, halloumi, ricotta, serek wiejski, serek śmietankowy.

Mięso i ryby

Dobrze tolerowane są świeże lub mrożone produkty, np.: chudy drób, wołowina, cielęcina, mięso królika; wędliny pieczone; ryby słodkowodne, ryby morskie o białym mięsie.

Owoce

Owoce, które należy wyeliminować w pierwszej fazie to truskawki, cytrusy, banany, ananas, papaja, awokado.

Warzywa

Warzywa, które należy wyeliminować w pierwszej fazie to szpinak, pomidory i ich przetwory, bakłażan.

Orzechy, nasiona i pestki

Warto postawić na migdały, orzechy makadamia, pinii, brazylijskie, tygrysie, pistacje, pestki dyni. W pierwszej fazie należy eliminować orzechy włoskie, nerkowce, laskowe, nasiona słonecznika.

Napoje

Dobrze tolerowane są napoje roślinne, słabo parzone herbaty, zioła, takie jak: rumianek, melisa, mięta. Należy sprawdzać tolerancję na mocną czarną herbatę, zieloną oraz produkty zawierające kofeinę.

Dodatki

W codziennej diecie należy unikać ostrych przypraw, curry, sosu sojowego oraz produktów, które w swoim składzie zawierają m. in.: dwutlenek siarki, benzoesan sodu, żółcień pomarańczową, tartrazynę, azotyny, azorubinę, czerń brylantową, czerwień allura, BHT, gallusany.

Tłuszcze

Tłuszcze to grupa produktów dobrze tolerowanych. Wyjątek stanowić może olej z orzechów włoskich i olej słonecznikowy.

Produkty zbożowe i pseudozboża

W tej grupie produktów należy eliminować duże ilości drożdży oraz pszenicę. Za dobrze tolerowane produkty zbożowe uważa się orkisz, owies, kukurydzę, ryż. Niektóre osoby będą dobrze tolerować także żyto i grykę. Polecanymi produktami naturalnie bezglutenowymi jest proso czy pseudozboże – komosa ryżowa, amarantus.

Sprawdź popularne kategorie

Dieta antyhistaminowa – nieoczywiste produkty, które wyzwalają histaminę

Do produktów, które ograniczamy w diecie niskohistaminowej, zwłaszcza przy stwierdzonym niedoborze enzymu DAO, zaliczamy także te, które wpływają na aktywność tego enzymu. Wśród tych produktów wyróżniamy głównie: inhibitory enzymu DAO oraz produkty bogate w inne aminy biogenne.

Produkty zawierające związki będące blokerami (inhibitorami) enzymu DAO obniżają jego aktywność i zdolność do degradowania histaminy, która dociera do organizmu drogą pokarmową.

Inne aminy biogenne, takie jak putrescyna, kadaweryna czy tyramina, angażują enzym DAO, uniemożliwiając mu skuteczny rozkład histaminy. Jaki jest tego efekt? Nadmierne gromadzenie histaminy w organizmie.

Do produktów bogatych w inne aminy biogenne zaliczamy głównie:

• sery dojrzewające i pleśniowe
• wędzone mięso i ryby
• tuńczyka
• orzechy
• banany
• cytrusy
• kakao

Dieta antyhistaminowa – jak układać jadłospis?

Z uwagi na fakt, że dieta antyhistaminowa może być dietą eliminacyjną i w dłuższej perspektywie czasu także niedoborową, warto skorzystać z pomocy wykwalifikowanego dietetyka. Edukacja żywieniowa pacjentów z nietolerancją histaminy to bardzo istotny element terapii. Odpowiednia wiedza na temat komponowania posiłków to ważny krok do wprowadzania kolejnych faz diety.

Podsumowanie – dieta antyhistaminowa

W postępowaniu przy nietolerancji histaminy dieta antyhistaminowa odgrywa ważną rolę. Z uwagi na to, że w trakcie diety należy sprawdzać indywidualną tolerancję na poszczególne produkty, dużą pomocą jest prowadzenie wówczas dzienniczka dietetycznego, dzięki któremu łatwo będzie śledzić reakcje organizmu po konkretnych posiłkach.

Dowiedz się więcej na Instagramie!

FAQ – najczęściej zadawane pytania o dietę antyhistaminową

Suplement diety jest środkiem spożywczym, którego celem jest uzupełnienie normalnej diety. Suplement diety nie ma właściwości leczniczych.

Źródła:

1. Comas-Basté O, Sánchez-Pérez S, Veciana-Nogués MT, Latorre-Moratalla M, Vidal-Carou MDC. Histamine Intolerance: The Current State of the Art. Biomolecules. 2020;10(8):1181
2. Hrubisko M, Danis R, Huorka M, Wawruch M. Histamine Intolerance-The More We Know the Less We Know. A Review. Nutrients. 2021 Jun 29;13(7):2228
3. Schnedl WJ, Enko D. Histamine Intolerance Originates in the Gut. Nutrients. 2021 Apr 12;13(4):1262.
4. Mastej M., To może być HIT. Hipoalergiczni 2016, 42-55.
5. Mušič E., Korošec P., Šilar M., Adamič K., Košnik M., Rijavec M. Serum diamine oxidase activity as a diagnostic test for histamine intolerance. Wien. Klin. Wochenschr. 2013;125:239–243.
6. Manzotti G., Breda D., Di Gioacchino M., Burastero S.E. Serum diamine oxidase activity in patients with histamine intolerance. Int. J. Immunopathol. Pharmacol. 2016;29:105–111.
7. Buczyłko K., Bartnicka A., Kruszewski J., Plata-Nazar K., Piwowarek K., Kupczyk M.,  Gawlik R., Lebensztejn D., Bartuzi Z., Mazela J., Szlagatys-Sidorkiewicz A., Wytyczne diagnostyki i postępowania w nietolerancji histaminy, Alergologia Polska – Polish Journal of Allergology 2023; 10, 3: 141–151.
8. Swiss Interest Group Histamine Intolerance (SIGHI) www.mastzellaktivierung.info | www.histaminintoleranz.ch, Food Compatibility List Histamine, updated: 2024-04-01, https://www.mastzellaktivierung.info/downloads/foodlist/21_FoodList_EN_alphabetic_withCateg.pdf (dostęp: 05.08.2025).